Het lijkt ineens veel vroeger donker. Dat klopt ook: in september verliezen we in hoog tempo daglicht. Hoe komt dat eigenlijk, en hoeveel licht zijn we sinds het begin van de maand al kwijt?

Ja, het klopt. Ineens realiseer je je dat je heel vroeg in de avond al naar de lichtknop grijpt. September is de maand waarin het daglicht in hoog tempo verdwijnt. Hier in Dordrecht gaat de zon vandaag, woensdag 23 september, rond 19.37 uur onder. Op 1 september was dat nog om 20.28 uur. In iets meer dan drie weken is de zonsondergang dus ruim vijftig minuten naar voren geschoven.
 
Toch is ‘om 19.37 uur is het donker’ niet helemaal juist. Na zonsondergang blijft het nog een tijdje schemeren. Dat heet burgerlijke schemering en die duurt in Dordrecht vandaag tot ongeveer 20.10 uur. Bij helder weer blijft er dan nog behoorlijk wat licht aan de hemel, hoewel het op een bewolkte avond natuurlijk eerder donker kan aanvoelen.

September snoept minuten in hoog tempo weg

Nog even een paar feitjes: niet alleen de avond wordt korter. Ook ’s morgens komt de zon later op. Op 1 september duurde de dag in Dordrecht ongeveer 13 uur en 35 minuten. Vandaag is dat nog 12 uur en 9 minuten. Daarmee zijn we sinds het begin van de maand ruim 1 uur en 26 minuten daglicht kwijtgeraakt. 

Juist rond deze tijd gaat dat opvallend snel. Vandaag verliest Dordrecht ten opzichte van gisteren ongeveer vier minuten daglicht. Morgen gebeurt vrijwel hetzelfde. Dat tempo ligt veel hoger dan rond de langste en kortste dag van het jaar, wanneer de verandering van dag tot dag juist klein is.
 
Dat heeft alles te maken met de schuine stand van de aardas en de baan van de aarde rond de zon. Rond de lente- en herfstequinox verandert de positie van de zon ten opzichte van de evenaar het snelst. Daardoor schuiven zonsopkomst en zonsondergang in onze streken dagelijks merkbaar op. Rond de zomer- en winterzonnewende lijkt die beweging juist even af te remmen. Interessant hè? Althans, voor wie dat nog niet wist en waar ik dus ook bij hoor.

Herfst begint met meer dan twaalf uur licht

Toepasselijk genoeg begon de astronomische herfst dit jaar precies vandaag: op 23 september om 02.05 uur. Toch zijn dag en nacht in Dordrecht vandaag niet exact even lang. De dag telt nog ruim twaalf uur en acht minuten. Dat komt onder meer doordat de atmosfeer zonlicht afbuigt en de zon al als ‘op’ geldt zodra de bovenrand boven de horizon verschijnt. 

Wie dus het gevoel heeft dat september plotseling een stuk donkerder is geworden, heeft gelijk. Begin deze maand kon je na achten nog in zonlicht buiten zitten. Nu verdwijnt de zon al vóór kwart voor acht achter de Dordtse horizon. En het gaat nog even door: op 30 september staat de zon al rond 19.21 uur onder. Nou, dat waren weer even genoeg getallen voor vandaag.